Karma

Η αποδόμηση

Εγώ: Για όλους έρχεται κάποτε η στιγμή που θα συμβεί εκείνο που "υπό κανονικάς συνθήκας" δεν θα συνέβαινε. Αυτές οι συνθήκες, που ως προπέτασμα καπνού τις λέμε "κανονικές", δεν είναι ίδιες για όλους, ούτε η κανονικότητά τους υπόκειται σε νόμους κι αξιώματα. Εκείνο όμως που σαν νήμα που διακλαδώνεται τις διαπερνά και τις συνδέει είναι το γεγονός πως το "απόλυτο", το "τέλειο", το ...άλλο "μισό" που κάποιος λέει νοιώθοντας ο ίδιος μισός, αυτό δηλαδή που ενώ εσύ νόμιζες καλά κρυμμένο αίφνης αποφάσισε να εμφανιστεί μπροστά στα έκπληκτα μάτια σου, δεν υπάρχει. Δημιουργείται. Άλλοτε ως ψευδαίσθηση πως να, κι εσύ παίρνεις επιτέλους το μερτικό σου, κι άλλοτε ως ανάγκη να πείσεις τον εαυτό σου πως ναι, αυτές οι κανονικές συνθήκες είναι και λίγο "καταραμένες".

Εσύ: Ή πως κάπου "εκεί έξω" με περίμενε "the one and only" κι επιτέλους το βρήκα. Ή με βρήκε.

Εγώ: Κάπως έτσι. Θα έχεις όμως καταλάβει πως πάρα πολλές φορές, στο διανοητικό πεδίο, ο έρωτας αποκτά διαστάσεις αδιανότητα υπερφυσικές. Οι προσδοκίες σου από αυτόν - που με τρόπο "μαγικό" μετατρέπονται σε προσδοκίες από το ερωτικό υποκείμενο - αγγίζουν υπερβατικά επίπεδα, ασύλληπτα μακριά από την πραγματικότητα τόσο που να θεωρείς πως η πραγματική ζωή δεν έχει "χώρο" γι' αυτόν, πως είναι η χώρα του αχωρήτου, πως αυτός ο έρωτας την ξεπερνά και δεν υπάρχει καμία συνθήκη στο επίπεδο του πραγματικού που να τον ικανοποιεί. Οπότε, ένα φανταστικό αντικείμενο δημιουργείται! Και μπαίνοντας στο πεδίο της μάχης συνειδητοποιείς ότι όλα είναι διαφορετικά.

Εσύ: Ναι. Και δεν θα μπορούσα να συμφωνήσω περισσότερο.


Λίγα δευτερόλεπτα μετά...

Εσύ: Ίσως όμως και να μην συμφωνώ γιατί θα ήταν σα να ακύρωνα το κάρμα... πιστεύω στο κάρμα... 

Εγώ: Για να δούμε λοιπόν τί είναι το κάρμα... μια λέξη μάλλον σανσκριτική που σημαίνει γενικά "δράση και αποτέλεσμα", μια λέξη σύνθετη όπου "καρ" σημαίνει δράση και "μα" σημαίνει αποτέλεσμα... έτσι λένε αυτοί που ξέρουν καλύτερα. 
Με άλλα λόγια εδώ έχουμε το γνωστό δίπολο "αίτιο - αιτιατό" ή, σε πιο απλή γλώσσα, τη σχέση "αιτία-αποτέλεσμα" όπου φυσικά το αποτέλεσμα με τη σειρά του είναι αιτία για ένα άλλο αποτέλεσμα, αλληλουχία ενεργειών και γεγονότων δηλαδή που επιβεβαιώνουν τον νόμο της αιτιότητας, τη σχέση αιτίου-αιτιατού ή, για να το πάμε λίγο παρακάτω, τη λεγόμενη και αμφιλεγόμενη δράση και αντίδραση. Άρα το κάρμα, σε αντίθεση με όσα ο κόσμος παρανοώντας πιστεύει, μας ακολουθεί ως κινητήριος δύναμη αλλά ταυτόχρονα προηγείται αφού ό,τι βρίσκεται εμπρός μας είναι εν δυνάμει αίτιο κι ανάλογα την ερμηνεία που ο κάθε ένας από εμάς θα δώσει σε αυτό, το αποτέλεσμα θα διαφέρει, που σημαίνει, κατά τη γνώμη μου, πως κάρμα τελικά είναι η δημιουργία από εμάς τους ίδιους των γενικών συνθηκών της ζωής μας, αυτές που προτού εμφανιστούν ξεκάθαρα και σε όλο τους το μεγαλείο μπροστά στα μάτια μας κι ενώ βρίσκονται ακόμη στο στάδιο που καλύπτονται από το θολό πέπλο της αβεβαιότητας, τις λέμε κανονικές.

Εσύ: Ναι, έτσι όπως το θέτεις... άλλο πράγμα εννοεί ο κόσμος λέγοντας "κάρμα"... οπότε "κάρμα" είναι στην ουσία αυτό που εμείς δημιουργούμε ως αποτέλεσμα κάποιας ...αόριστης αιτίας;

Εγώ: Κάρμα είναι το αποτέλεσμα μιας καθόλα συγκεκριμένης αιτίας που εμπεριέχει όλες τις προϋποθέσεις για να τη ...γνωρίσουμε. Άλλο αν οι παρωπίδες που φόρεσες επειδή ερωτεύτηκες - για να επανέλθουμε στο αρχικό μας θέμα που είναι ο έρωτας - δεν σε αφήνουν να τη διακρίνεις κι ας φωνάζει η έρμη όσο πιο δυνατά μπορεί: hellooooooooo είμαι η αιτία...

Εσύ: Είπες τη δράση-αντίδραση αμφιλεγόμενη μα πίστευα πως πρόκειται για έναν νόμο.

Εγώ: Ναι, το δίπολο δράση-αντίδραση είναι ο 3ος νόμος του Νεύτωνα που ως αξίωμα τον πρότεινε μαζί με τους άλλους δύο νόμους - που δεν είναι της παρούσης - ως βάση για τα θεμέλια της κλασικής μηχανικής. Είναι οι δυνάμεις που εξασκούνται από την αλληλεπίδραση δύο σωμάτων και είναι πάντα ίσες κατά το μέτρο και αντίθετες κατά τη φορά. Δηλαδή σε κάθε δράση υπάρχει ίση και αντίθετη αντίδραση. 
Στη φυσική ο 3ος νόμος δεν νομίζω να είναι αμφιλεγόμενος, στη φυσική αν κάτι δεν ισχύει είναι επειδή ξεπεράστηκε κι αντικαταστάθηκε από κάτι άλλο. 
Στη ζωή όμως... στα συναισθήματα... στο περιβόητο κάρμα, εκεί ναι, θεωρώ αμφιλεγόμενο το δίπολο δράση-αντίδραση. 


Η αμφισβήτηση...

Αλλά ακόμη κι έτσι... με όρους φυσικής... όπως η Νευτώνειος φυσική περί της βαρύτητας ξεπεράστηκε (βεβαίως και ισχύει αλλά "υπό περιορισμόν") από τη Γενική Θεωρία της Σχετικότητας, κάπως έτσι, στη συγκεκριμένη περίπτωση που συζητάμε, το κάρμα, τον αντίστοιχο 3ο νόμο του Νεύτωνα δηλαδή, προσωπικά το αντιλαμβάνομαι ως "μετά"-κάρμα και συγκεκριμένα ως εξής: σε κάθε δράση ενυπάρχει ίση και αντίθετη πρόθεση για αντίδραση αλλά ο χρόνος ως αστάθμητος ενίοτε παράγων, πάντα όμως πανδαμάτωρ, μεσολαβεί άλλοτε ως ανάσχεση άλλοτε ως ενίσχυση κι άλλοτε ως υπόσχεση κι έτσι η αντίδραση ενδέχεται να μην είναι καθόλου ίση και καθόλου αντίθετη.

Τζάμπο μάγκας...

Λοιπόν κοίτα πως έχει το πράγμα...
Καμιά χαρά και καμιά δημοκρατία δεν σέβεται ο τζάμπο, για καμιά χαρά και καμιά δημοκρατία δεν ...πασχίζει.
Στα παπάρια του τα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα, στα παπάρια του οι οικονομικοί μετανάστες, χεσμένη έχουν τη ΛΟΑΤ κοινότητα, χεσμένους έχουν τους πολύτεκνους και τους ανθρώπους με προβλήματα στην ακοή και τις μις και τις ...ημίς (κι ό,τι άλλο ξεχνάω αυτή τη στιγμή). Ενδιαφέρεται γι' αυτούς μόνο στο βαθμό που αυτοί θα γίνουν πελάτες του. Λογικό. Έτσι λειτουργεί η αγορά.
Το συγκεκριμένο υπερκατάστημα είναι εταιρεία εισηγμένη και στόχο έχει μόνο τη μεγιστοποίηση των κερδών της.
Παρένθεση: Ναι, βεβαίως και στα πλαίσια της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης πολλές μεγάλες εταιρείες προχωρούν σε ενέργειες που με αυτές φιλοδοξούν να δηλώσουν πως είναι κοινωνικά ευαίσθητες όμως και αυτές οι ενέργειες δεν είναι τίποτε περισσότερο από περισσότερη διαφήμιση. Ωστόσο δεν υποτιμώ τη σημασία της ύπαρξης εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, απλώς δεν τρέφω αυταπάτες. Και ωστόσο τα διαφημιστικά τους σποτ δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με αυτήν την υποτιθέμενη "ευθύνη" - αν και θάπρεπε. Μια χαρά μπορούν να διαφημίζουν ανθυγιεινά προϊόντα και ταυτόχρονα να κάνουν δωρεά σε ένα νοσοκομείο. Κλείνει η παρένθεση.

Στο θέμα μας...
Οι διαφημίσεις του τζάμπο, για τις οποίες τόσο "μελάνι έχει χυθεί", καλύπτουν όλη την γκάμα από την κακογουστιά έως και την επικινδυνότητα. Οι διαφημίσεις του τζάμπο είναι αντιαισθητικές και γελοίες. Δεν είναι όμως επικίνδυνες επειδή κινδυνεύει η ελληνική οικογένεια από αυτές ούτε επειδή τάχαμου επιβάλλουν με το ζόρι την κανονικότητα του γκέι ζευγαριού (όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε από ...αγανακτισμένο καταναλωτή).
Και η ελληνική οικογένεια μια χαρά είναι άμα θέλει και τα γκέι ζευγάρια είναι μια πραγματικότητα, κανονικότατη μάλιστα, είτε αρέσει είτε δεν αρέσει. Η επικινδυνότητα αφορά, κατά τη γνώμη μου πάντα, την καταναλωτική συνείδηση του πολίτη και ως προς το προϊόν που αγοράζει και ως προς την εταιρεία από την οποία προμηθεύεται τα αγαθά του αλλά αφορά και τον τρόπο που αντιλαμβάνεται και "προσλαμβάνει" (με την ψυχολογική έννοια) τα διαφημιστικά μηνύματα ο καθένας από εμάς.
Πάμε παρακάτω...
Ο διαφημιστής του τζάμπο ενέταξε στο διαφημιστικό του κόνσεπτ ένα γκέι ζευγάρι... ότι και καλά η συγκεκριμένη εταιρεία δεν είναι ομοφοβική. Κουραφέξαλα. Δεκάρα τσακιστή δεν δίνει.
Εκείνο όμως που ..."δίνει" - κι εμάς "μας τη δίνει" - είναι τα πάντα όλα για να γίνεται ντόρος. Όσο πιο πολύς ο ντόρος τόσο το καλύτερο. Το "καλό" με το τζάμπο είναι που μερικές φορές το διακατέχει η ανάγκη για ειλικρίνεια που και αυτήν μας την πετάει στη μούρη ως βρισιά "κράζεις; θαυμάζεις".
Βαρέθηκαν που λέτε να τους κράζουν όλο οι ίδιοι και οι ίδιοι ...ποιοτικοί (ή/και συνειδητοποιημένοι πολίτες/καταναλωτές) και παρήγγειλαν εκεί στα διαφημιστικά τους επιτελεία να αλλάξουν το βιολί. Και σκέφτηκε ο διαφημιστής «δεν δημιουργώ έναν κοινωνικό αυτοματισμό; Να μας κράζουν τώρα οι ...άλλοι, οι απέναντι, οι "νοικοκυραίοι";».
Όπερ και εγένετο αυτό που με μαθηματική ακρίβεια γνώριζαν πως θα γίνει. Πως κάποιοι δηλαδή, που μέχρι τώρα τηρούσαν σιγήν ασυρμάτου ψωνίζοντας αβέρτα από το υπερκατάστημα, θα αντιδράσουν για το γκέι ζευγάρι οι οποίοι όμως "κάποιοι" είμαι απολύτως σίγουρη πως θα γέλαγαν με παλιότερη διαφήμιση εταιρείας (ούτε θυμάμαι ποιάς) και τον περιβόητο Λέλο "Ού-ου, Λίζα θα ρθεις; θα κάνουμε μπανάνα".
Και εστάλη επιστολή.
Ναι μεν για μια ακόμη φορά εμφανίστηκαν σε όλο τους το μεγαλείο οι παθογένειες της κοινωνίας μας αλλά από την άλλη η δουλειά (του τζάμπο) έγινε: τόσος κόσμος (εμού ΚΑΙ της ιδίας συμπεριλαμβανομένης) ασχολήθηκε με τη συγκεκριμένη επιχείριση και τη νέα της διαφήμιση που πίσω από τις εικόνες το κόνσεπτ είναι ένα και μόνο: Προκαλείς άρα υπάρχεις.

Κι ενόσω γράφονταν αυτές οι γραμμές ο μίστερ τζάμπο ξαναχτύπησε λέγοντας τους έλληνες κακομαθημένους. Ναι, ναι, αυτούς τους κακομαθημένους που έχουν κάνει τον ίδιον να κολυμπά στα πλούτη. Ας πρόσεχαν όμως και οι κακομαθημένοι.
Θα συμφωνήσω μαζί σου μίστερ τζάμπο, είμαστε κακομαθημένοι και φυσικά κακομαθαίνουμε και τα παιδιά μας κι έτσι μερικά από αυτά τρέχουν τόσο πολύ με τα πανάκριβα αυτοκίνητα που τους χαρίσαμε έτσι που μια μάνα δεν πρόλαβε να κακομάθει το δικό της παιδί.
Δυστυχώς το "κακομαθημένο" παλικάρι πλήρωσε με τη ζωή του (και με τριών άλλων τη ζωή που δεν χρώσταγαν τίποτα) επειδή ο έλλην πατέρας του το κακόμαθε.

Ιδανική μέρα, δύσκολη...

Grief, γλυπτό της Celeste Roberge

Δύσκολη μέρα η σημερινή αλλά και εύκολη συνάμα.
Δυσκολη γιατί αναπολώντας τη χθεσινή συνειδητοποίησα πως πέθανα λίγο αφού κάποιος χρόνος, που για λόγους πρακτικούς τον ονομάζουμε ημέρα, αφαιρέθηκε από την υπόλοιπη ζωή μου η οποία όση και να μου απομένει, σήμερα πλέον είναι λίγο μικρότερη. 
Εύκολη γιατί αμέσως μετά με κυρίευσε μικρός χαζοχαρούμενος αμερικανισμός και σκέφτηκα πως παρόλ' αυτά η σημερινή είναι η πρώτη μέρα της υπόλοιπης ζωής μου η οποία όση και να μου απομένει, σήμερα ξεκινάει.
Σήμερα μη μου πολυδίνετε σημασία ή αν μου δώσετε μην υιοθετήσετε ούτε τις σκέψεις ούτε τα συναισθήματά μου ή αν τα υιοθετήσετε... τί να πω κακό δικό σας.
Η ζωή προχωράει και η δική μου επίσης, άλλοτε ως ζωή κι άλλοτε μόνο ως διάρκεια με την έννοια πως οι χτύποι της καρδιάς και οι ανάσες μου επιτρέπουν τη μετακίνησή μου από ένα χρονικό σημείο σ' ένα άλλο, υλικά ως μετάβαση, ηθικά ως επιβεβλημένη.
Εκτός από σκέψεις μου σήμερα φυσάει και αέρας δυνατός που τις απομακρύνει αμέσως από κοντά μου πριν παγιωθούν και γίνουν μόνιμα χαρακτηριστικά της σημερινής μου διάθεσης η οποία δεν είναι ούτε καλή ούτε κακή.
Παρένθεση: Προσπερνώ την είδηση πως ο Σόιμπλε θα είναι πρόεδρος στη γερμανική βουλή για να πολεμήσει το "θηρίο" του νεοναζισμού που τους κατσικώθηκε εκεί και την προσπερνώ γιατί δεν ξέρω σε ποιό ακριβώς σημείο της φράσης να γελάσω κι αναποφάσιστη ούσα δεν γελώ καθόλου και πάω παρακάτω...
Προσπερνώ την είδηση πως ο Σόιμπλε μπορεί να γίνει ο μπαμπούλας του νεοναζισμού όπως ακριβώς προσπερνούν αδιάφορα εμένα σκέψεις όπως να κερδίσω το τζόκερ χωρίς να παίζω. Κλείνει η παρένθεση.
Σε αντίθεση με τις παραπάνω σκέψεις που με προσπερνούν υπάρχουν άλλες που κάνουν αρμένικη βίζιτα μέσα στο συναισθηματικό οικοδόμημα του εαυτού μου και αισθάνομαι την ανάγκη να τις μοιραστώ με άλλους ανθρώπους, έστω και ένας να "σωθεί" κέρδος θα είναι.
Τις νύχτες που δεν έχω ύπνο, ναι υπάρχουν, μέσα στο σκοτάδι αναζητώ δέσμες φωτός που μόνο στο μυαλό μου όμως τις βρίσκω, νομίζω πως ξέρω πού ακριβώς βρίσκονται τα αντικείμενα του δωματίου μου αλλά δεν τα βλέπω, αντιθέτως μέσα στο μυαλό μου είμαι σίγουρη πως βλέπω ολοκάθαρα εξαιτίας μιας δέσμης φωτός, ή αναλαμπής, από αυτές που προανέφερα.
Να προσέχεις τους ανθρώπους που σε πλησιάζουν. Εκτός που βλέπω μέσα μου ακούω κιόλας: να προσέχεις τους ανθρώπους που μπαίνουν στη ζωή σου.
Μέσα στο ολόφωτο σκότος μέσα μου προσωποποιώ τη ζωή, όχι ως συνήθως στην ύπαρξη του κάθε ανθρώπου, υλική και πνευματική, αλλά την ίδια τη Ζωή, μόνη της, της δίνω σάρκα και οστά, της δίνω ρόλους που ίσως και να τους έχει κι εγώ να μην το έχω πολυκαταλάβει.
Αυτή η προσωποποιημένη Ζωή δεν κάνει τίποτε περισσότερο από να κάθεται νωχελικά σε μιαν άκρη και να πετάει πέτρες, πολύχρωμες, άχρωμες, κανονικές, ακανόνιστες, μεγάλες μικρές, επίπεδες, στρογγυλές, μακρόστενες, λειασμένες ή άγριες στην τύχη της πετάει.
Σχηματίζουν σωρό, τυχαία, κι αυτός ο σωρός παίρνει σχήμα κι είμαι εγώ... εσύ... 
Δομείται ο εαυτός μας, πέτρες είμαστε, η καθεμιά με τη δική της ιστορία διαμορφώνει συνθήκες για τη δική μας, τα συναισθήματα είναι η ουσία που τις κρατάει ενωμένες, που δεν καταρρέουμε στο παραμικρό φύσημα του αέρα.
Συνεκτικό υλικό που κάποιες φορές είναι φτερά και κάποιες φυλακή. 
Αλλά τα συναισθήματά μας είναι αυτά που καμιά φορά γίνονται αιτία και καταρρέει το οικοδόμημα που είμαστε.
Είναι τότε που κάποιος θα έρθει στη ζωή μας, κι όταν πούμε "τώρα σε ερωτεύτηκα" δεν συνειδητοποιούμε πως εκείνη ακριβώς τη στιγμή, αδιάφορο αν κι ο άλλος πει ακριβώς το ίδιο αφού θα κάνει ακριβώς αυτό το ίδιο που θα περιγράψω... εκείνη λοιπόν ακριβώς τη στιγμή που το λέμε ένα χέρι απλώνεται διστακτικό όσο κι ερωτευμένο ίσως και τραβάει ένα δομικό υλικό, μια πέτρα απ' αυτές που λέγαμε νωρίτερα. Δημιουργείται κενό άλλες φορές γεμίζει εύκολα άλλες δύσκολα κι άλλες καθόλου. Το οικοδόμημα παραμένει ακόμα συμπαγές όμως όσο πιο δυνατό το συναίσθημα, όσο περισσότερο χρόνο βάζουμε μέσα στο "τώρα", όσο "ερωτεύτηκα" αν χωρέσουμε σε μια διεσταλμένη στιγμή που τότε νομίζουμε "πάντα" τόσο το χέρι αυτό, το λατρεμένο εκείνη τη στιγμή, τραβάει κι άλλη πέτρα, κι άλλη ώσπου φτάνει στο κρίσιμο σημείο που δεν έχει επιστροφή, απειροελάχιστο διάστημα μετά από την κατάσταση που λέμε "ισορροπία". Και το οικοδόμημα καταρρέει.
Σωρός από πέτρες απομένει στη θέση που νομίζαμε πως "υπήρχαμε" εμείς. Υλικό από το οποίο ίσως δημιουργηθεί κάτι άλλο, κάτι νέο, ίσως και νέοι "εμείς". Αλλά μια πέτρα θα λείπει από τον σωρό. Μια πέτρα αδιανόητης πυκνότητας που θα μεταφέρει στο σύμπαν το μήνυμα που περιέχει. "Τώρα σε ερωτεύτηκα".
Και διαρκείς με την ελπίδα πως το νέο σου "εγώ", αν προκύψει, θα έχει γιατρευτεί λες κι ο έρωτας είναι αρρώστεια κι όχι γιορτή.
Συνήθως όμως και αυτή η ελπίδα, όπως συνήθως οι ελπίδες, θα διαψευστεί.
Τώρα σε ερωτεύτηκα... επιστρέφει ξανά και ξανά...